Tarih · 1440
Matbaa
Yaklaşık 1440'ta, Mainz'de Johannes Gutenberg, bir vidalı pres, yağ bazlı mürekkep ve hareketli metal harfleri birleştirerek bir sayfayı herhangi bir yazardan daha hızlı çoğaltabilen bir makine yaptı. Avrupa'da kitlesel olarak üretilen ilk kitap olan Gutenberg İncili, 1450'lerin ortasında ortaya çıktı. Ardından sadece bir kitap seli gelmedi. Atölyeler, çıraklıklar ve bir nesil öncesinde var olmayan bir işgücü piyasasıyla yeni bir endüstri doğdu.
Matbaa yazıyı icat etmedi ve el yazmasını hemen öldürmedi. İş için daha önemli bir şey yaptı: bir metnin yapılmasını uzmanlaşmış işlere böldü. Bir kişi kalıpları kesiyordu. Başka biri harf döküyordu. Bir kompozitör satırları ayarlıyordu. Bir presçi kolu çekiyordu. Bir düzeltmen baskı örneklerini okuyordu. Bilgi işi, fabrikadan iki yüzyıl önce bir üretim hattı haline geldi.
Matbaanın gerçekten değiştirdikleri
Usta bir kâtip günde birkaç sayfa kopyalayabilirken, bir matbaa ekibi yüzlerce sayfa üretebiliyordu. Bir kitabın maliyeti o kadar düştü ki tüccarlar, avukatlar, rahipler ve öğrenciler daha önce sadece manastır kütüphanesinde bulunan metinlere sahip olabiliyordu. Latince yavaş yavaş yerel dillere baskı yoluyla yerini bırakıyordu. Broşürler, aflar, takvimler ve haber bültenleri, bir dükkânın satabileceği ürünler olarak İncil'e katıldı.
Teknoloji, çalışanlarıyla birlikte yayıldı. Alman matbaacılar birkaç on yıl içinde bu zanaatı İtalya, Fransa, İngiltere ve Kuzey Ülkelerine taşıdı. William Caxton 1476'da Westminster'da ilk İngiliz matbaasını kurdu. 1500 yılına gelindiğinde, Avrupa'nın iki yüzün üzerinde kasabasında matbaalar faaliyetteydi. Bir adamın deneyi olarak başlayan bu zanaat, kıta çapında bir ticarete dönüşmüştü.
Bir kitabın nasıl yapıldığı
Harf dökümcülüğü kendi başına bir beceriydi. Bir harfi kesen, çelik bir kalıba harfi oyuyor, bu kalıp bir matris oluşturuyor ve bu matris aynı kurşun harf parçalarını üretiyordu. Dizgiciler, hafızalarından harfleri seçerek ve her satırı sağ kenar boşluğu düzgün olacak şekilde hizalayarak bir harf kutusunun başında duruyordu. Bu kas hafızası, büyük harf ve küçük harf terimlerini bugün bile kullanmamızın nedenidir.
Matbaacılar çiftler halinde çalışıyordu: biri harfi deri toplarla mürekkepliyor, diğeri kağıdı yerleştirip çubuğu çekiyordu. Bir düzeltmen, basılan sayfayı kopyayla karşılaştırıyordu çünkü tek bir yanlış harf tüm kopyalarda tekrarlanırdı. Usta matbaacı dükkânın sahibiydi, siparişleri alır ve genellikle bastığı kitapları düzenler veya çevirirdi. Çıraklık sistemi, bir çalışanın kendi başına iş kurmadan önce bu rollerin hepsini yıllarca bir arada tutuyordu.
Kimler geriledi
Profesyonel kâtipler 1440'ta ortadan kaybolmadı. Lüks el yazmaları, koro kitapları ve yasal belgeler uzun süre el yazması olarak kaldı. Çöken, metni çoğaltmanın varsayılan yolu olarak kâtiplikti. Üniversite metinlerinin onaylanmış bölümlerini (pecia) öğrenci kâtiplerine kiralayan kırtasiyeciler, bu işi basılı baskılara kaptırdı.
Yeni darboğaz artık yazan el değildi. Harfi dizen el ve bir matbaa sahibi olmak için gereken sermayeydi. Okuryazarlık, okuma materyali ucuzladığı için arttı ve artan okuryazarlık matbaacılara olan talebi daha da artırdı. Bu döngü, hem ürünü hem de izleyiciyi yaratan bir araç, bu zaman çizelgesinin sürekli tekrar ettiği kalıptır.
Büyüyen iş
- Usta matbaacı
- Dizgi operatörü
- Matbaacı
- Harfi kesen ve harf dökümcüsü
- Düzeltmen
- Kitapçı
Yerini kaybeden iş
- Tam zamanlı el yazması kâtip
- Öğrenci kâtiplerine pecia kiralama
- Kitapların ana kaynağı olarak manastır yazı odası
Bu bölümün kayıtları
Bu on yılın meslekleri, geçmiş ve öngörülen.
Past · Orta Çağ DönemiMinyatürcüMinyatürcü, bir el yazması kitabındaki süslü harfleri, kenarlıkları ve minyatürleri boyayan kişiydi ve metni yazan yazardan farklı bir işçiydi. Bir kitapçık genellikle birinden diğerine geçerdi: yazar boşluklar bırakır, minyatürcü ise bunları altın ve renklerle süslenmiş bir baş harf veya küçük bir resimle doldururdu. Malzemeler parşömen veya dana derisi, daha sonra kağıt, mineral ve organik pigmentler ile gesso zemin üzerine serilmiş ve parlatılmış altın yapraktı. Bu iş Orta Çağ kitabına aitti; Romanesk yazı atölyesinden on dördüncü ve on beşinci yüzyılların saat kitaplarına kadar.
Rahipler ve rahibeler özellikle erken yüzyıllarda minyatür yaparlardı ve hikayeyi orada kesmek yanlıştır. Orta Çağ'ın ilerleyen dönemlerinde birçok minyatürcü, Paris, Bruges, Ghent, Bologna ve Londra'daki ticari atölyelerde çalışan, laik şehir zanaatkarlarıydı; patronla ilgilenen kırtasiyeciler tarafından işe alınmışlardı. Christine de Pizan, Parisli bir minyatürcü olan Anastasia'yı övmüştür. Limbourg kardeşler, manastır yazarı değil, profesyonel ressamlar olarak Berry Dükü için çalışmışlardır. On beşinci yüzyıl ortalarından on altıncı yüzyıla kadar matbaa, sıradan siparişi ortadan kaldırdı. Lüks el yazmaları ise varlığını sürdürdü. Kitapları elle aydınlatma uzmanlığı sona erdi.
Past · Orta Çağ DönemiYazıcıYazıcı, orta çağ ve erken modern dönemlerde önemli bir figürdü ve el yazısıyla belge yazımında uzmanlaşmış profesyonel bir katip olarak görev yapardı. Genellikle tüccarlar, soylular ve kilise tarafından istihdam edilen yazıcılar, yasal belgeler, sözleşmeler, mektuplar ve diğer önemli metinlerin taslağını hazırlamaktan sorumluydu. Okuryazarlığın nüfusun küçük bir kesimiyle sınırlı olduğu ve yazılı kelimenin büyük güç taşıdığı bir dönemde işleri hayati öneme sahipti. Yazıcılar sadece güzel yazı yazmakla kalmaz, aynı zamanda yasal terimler ve dilin incelikleri konusunda derin bir anlayışa sahipti; bu da onları hem kamu hem de özel işlerin yönetiminde vazgeçilmez kılıyordu. Genellikle parşömen, mürekkep ve tüy kalemlerle çevrili scriptoriumlarda veya kendi atölyelerinde çalışır, her belgeyi titizlikle ve özenle hazırlarlardı. Yazıcının rolü sadece yazmakla sınırlı değildi; sıklıkla yasal konularda tavsiye verir ve müşterilerin yazılı anlaşmaların karmaşıklıklarında yol almalarına yardımcı olur, böylece hem yazar hem de danışman olarak görev yapardı.
Past · Orta Çağ DönemiHat SanatçısıHat sanatı, genellikle 'güzel yazı' olarak adlandırılan, Orta Çağ Dönemi'nde gelişmiş ve yetenekli hat sanatçıları bilgi koruma ve yayımında önemli bir rol oynamıştır. Bu zanaatkârlar sadece yazar değil; yazılı kelimeyi görsel bir şölene dönüştüren sanatçılardı. Hat sanatçıları, el yazması kitaplar, dini metinler ve önemli belgeler oluşturmakla sorumluydu; bunlar genellikle bölgeye ve amaca göre değişen karmaşık yazı stilleri kullanılarak yapılırdı. İşleri, tüy kalem, mürekkep ve parşömen kullanımıyla karakterize edilir ve eserlerini geliştirmek için sıklıkla yaldızlama ve aydınlatma gibi ayrıntılı teknikler uygularlardı. Hat sanatçısının rolü sadece yazmak değil, her parçaya güzellik ve saygı duygusu katmaktı; bu da eserlerini, basılı materyallerin nadir ve okuryazarlığın azınlığın ayrıcalığı olduğu bir dönemde vazgeçilmez kılıyordu.
Past · Sanayi DevrimiMatbaa ÇırağıMatbaa çırağı, bir matbaa atölyesindeki en genç yardımcıydı. Eksik harfleri harf kutusundan getirir, kullanılmış harfleri kutularına geri koyar, kalıbı mürekkeplendirir ve metal tozunu yerden süpürürdü. Harf kutusunun düzenini, duvara asılı bir şemadan değil, harfleri koşarak getirerek öğrenirdi. Atölyenin kendi küçük yönetimi olan "şapel geleneği" onun yerini en alt kısımda belirlerdi: cezalar, koşuşturmalar ve düzen okul kitabında yazmazdı. Ziyaretçiler siyah tırnaklar ve kağıt şapka görür, ticaret için performans sergileyen bir maskot değil, sıradan bir çırak olduğunu anlarlardı.
Bu görev, on sekizinci yüzyıl el preslerinden yirminci yüzyılın başlarındaki gazete odalarına kadar devam etti. Her satır hâlâ elle dizildiği için bir çocuğun dizgici olabileceği varsayılırdı. Kartvizit ve fatura basan küçük atölyeler onu kitap evleri kadar kesinlikle kullanırdı. İlçe haftalık gazeteleri, birçok şehir günlük gazetesinin çoktan bir satır döşeme makinesi satın almasına rağmen böyle bir çocuğu tutardı. İş, gururlu bir zanaat içinde sıradan bir genç işçiliği, belgesel nitelikteydi ve o merdiven kaldırıldığında sona erdi.
Past · Sanayi DevrimiDizgi operatörüDizgi operatörünün rolü, özellikle Sanayi Devrimi sırasında basılı iletişimin evriminde çok önemliydi. Dizgi operatörleri, baskı için metin sayfaları oluşturmak üzere bireysel harfleri ve karakterleri düzenlemekten sorumluydu. Bu titiz iş, sadece detaylara keskin bir göz gerektirmekle kalmaz, aynı zamanda tipografi ve düzen konusunda derin bir anlayış da gerektirirdi. Dizgi operatörleri ağırlıklı olarak matbaalarda çalışır, gazeteler, kitaplar ve diğer basılı materyaller için dizgi yaparlardı. İş, uygun yazı tiplerini seçmeyi, boşlukları ayarlamayı ve metnin doğru hizalanmasını sağlamayı içerirdi. Her harf metalden dökülmüş veya ahşaptan yapılmıştı ve dizgi operatörleri, her yayının istenen estetiğini elde etmek için çeşitli yazı tipleriyle çalışırlardı. Süreç emek yoğun ve yüksek bir ustalık gerektiriyordu, çünkü dizgide yapılacak herhangi bir hata, son baskıda maliyetli hatalara yol açabilirdi.
Bu bölümün şirketleri
En büyükler
Medici Bankası
Floransa'dan papaları, kralları ve kumaş ticaretini finanse eden Avrupa'nın en büyük bankası.
Hanse Birliği
Baltık ve Kuzey Denizi ticaretine hakim olan, tek bir firma değil, tüccar evleri ağı.
Venedik tüccar evleri
Akdeniz ile kuzey arasındaki galeleri işleten aile ticaret firmaları.
O dönemde yeni
Gutenberg'in Mainz atölyesi
Bir baskı makinesi, metal harf ve yağlı mürekkebi bir iş olarak birleştiren ilk atölye.
Peter Schöffer'in baskı makinesi
Gutenberg'in eski ortağı, deneyi kalıcı bir matbaaya dönüştüren kişi.
Erken Venedik baskı makineleri
Alman matbaacıları güneyde takip eden ve Venedik'i on yıllar içinde bir kitap başkenti yapan atölyeler.